Zwijgen is goud

Sinds jaar en dag is in de wet verankerd dat een verdachte niet hoeft mee te werken aan zijn eigen veroordeling. Simpelweg betekent dit dat iedereen die door justitie gezien wordt als verdachte niet hoeft te antwoorden op vragen van de politie of de officier van justitie. Een helder en simpel uitgangspunt dat vrijwel in ieder land in de wereld geldt. Tot zover is het helder , simpel en eerlijk geregeld. Maar omdat opsporingsinstanties en onderzoekende politieagenten niets kunnen met verdachten die hun kaken stijf op elkaar houden zijn er vele mogelijkheden ontwikkeld om toch maar mee te luisteren met wat een verdachte nu precies te vertellen heeft. Wat is er dan mooier dan het meeluisteren met gesprekken tussen een gedetineerde en zijn ultieme vertrouwenspersoon, iemand die hij honderd procent vertrouwd en die wettelijk verplicht is te zwijgen over wat hem in vertrouwen wordt verteld, namelijk de advocaat.

In Nederland wordt al sinds jaar en dag gesjoemeld en gerommeld met deze zo belangrijke vertrouwelijkheid. Jarenlang is er discussie over steeds weer nieuwe signalen en incidenten waaruit blijkt dat de overheid met grote regelmaat gesprekken tussen verdachten en hun advocaten afluistert. Iedere keer wordt het afluisteren van een advocaat als een ongelukkig incident afgedaan, een microfoon van de intercom die nog openstond, tot het simpelweg ontkennen. Nu is het zoveelste incident boven water gekomen. Vanaf (begin) 2017 schijnen meer dan 3000 gesprekken tussen gedetineerden en hun advocaat onrechtmatig te zijn opgenomen en bewaard. Ondanks mooie systemen als “nummerherkenning” en vele toezeggingen van diverse ministers van justitie en hun ambtenaren worden er toch alweer jarenlang gesprekken opgenomen en vermoedelijk ook beluisterd. Duizenden vertrouwelijke gesprekken, simpelweg in strijd met de wet opgenomen. De smoes die nu gehanteerd wordt is dat er sprake zou zijn van een “programmeerfout” waardoor de betreffende gesprekken zijn opgenomen. Waarom die gesprekken dan vervolgens zijn uitgeluisterd wordt niet duidelijk. Net zoals bij eerdere incidenten kondigt de betreffende minister (nu van Rechtsbescherming) een onderzoek aan. De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) heeft inmiddels bevestigd dat de telefoonprovider waarmee zij sinds 2013 werkt, het welbekende Telio, de gesprekken simpelweg opneemt. Onacceptabel roept de minister…een kreet die we in de loop der jaren veelvuldig hebben gehoord en inmiddels geen indruk meer maakt. U moet er dus gewoon vanuit gaan dat…naast alle gesprekken die u met uw geliefden en kennissen voert , en die standaard en systematische worden opgenomen, ook al uw gesprekken met uw advocaat worden opgenomen. Onrechtmatig …maar het gebeurt dus wel. Vervolgens is het dan weer de vraag of er nu een eerlijk en open onderzoek verricht gaat worden waarin de onderste steen boven komt. Ook dat is nog maar de vraag omdat vanuit de DJI en Telio nu al wordt aangegeven dat de (systeem-) fout is hersteld en dat alle gesprekken inmiddels vernietigd zijn. Voor hen is de zaak nu dus afgedaan. Onderzoek zal door hen, als betrokken partij(en) die de wet met voeten hebben getreden en ernstige inbreuken hebben gemaakt op veler privacy, niet voortvarend en welwillend ter hand worden genomen en/of uitgevoerd.

Inmiddels heb ik tijdens mijn loopbaan van meer dan dertig jaar advocatuur zoveel afluister incidenten van advocaten en hun cliënten meegemaakt en zoveel gesprekken tussen verdachten en raadslieden in dossiers zien zitten dat ik geen enkel vertrouwen heb in de steeds maar geuite goede wil van de betrokken overheidsdienaren die zouden moeten waken over de bij wet gegarandeerde privacy en geheimhouding.

U kunt er, als inwonende van een gevangenis / PI, maar beter vanuit gaan dat er gewoon met u wordt meegeluisterd met alles wat u zegt in de penitentiaire inrichting. Op allerlei manieren kan dat binnen en/of buiten de wet gebeuren. Zo kan er tegenwoordig gebruik worden gemaakt van het wettelijk toegestane opsporingsmiddel genaamd “opname vertrouwelijke communicatie” (ovc) wat concreet kan betekenen dat er onder de tafel van de bezoekruimte van de pi een microfoontje zit dat het gesprek tussen u en uw bezoek opneemt of dat er in het busje waarmee u naar de rechtbank gaat en waarin u ineens naast een medeverdachte geplaatst wordt een microfoontje verstopt is.

Legio manieren dus waarop u in de PI , al dan niet rechtmatig , afgeluisterd kunt worden !

Niet voor niets wordt vaak geroepen dat zwijgen goud is.

U bent gewaarschuwd!

Arthur van der Biezen

strafrechtadvocaat bij Van der Biezen advocaten